Zajęcia terenowo-stacjonarne

Czas trwania zajęć jednego bloku tematycznego – około 4,5 godziny

Proponujemy bloki zajęć składające się z części teoretycznej – wykładu z projekcją multimedialną oraz części praktycznej w terenie, względnie w laboratorium lub w pracowni komputerowej. Tematyka każdego bloku jest dostosowana do wskazanego punktu podstawy programowej. Proponowane bloki tematyczne mogą stanowić dobre uzupełnienie zajęć terenowych nr 1 i 2 (przy dwóch dniach pobytu w Stacji).

 

Do punktu 1 podstawy programowej „Źródła informacji geograficznej”

Blok I 

 

R Co wyczytasz z mapy?

Od niepamiętnych czasów człowiek chce pokazać gdzie mieszka, jak wygląda jego otoczenie, z kim sąsiaduje, jak trafić w różnorodne miejsca. Dlatego tworzy mapy i z nich korzysta. Niewielu z nas zdaje sobie sprawę, że mapę można „czytać” oraz jak wiele można z niej „wyczytać”.

zapoznanie z różnymi rodzajami map, celami i metodyką ich sporządzania;

czytanie informacji z mapy tradycyjnej, wykonywanie pomiarów na mapie, opis cech     

    środowiska przyrodniczego w oparciu o mapę;

poszukiwanie w terenie obiektów zaznaczonych na mapie (marsz na orientację);

rysowanie własnej mapy na podstawie mapy topograficznej i obserwacji w terenie.

 

Blok II

 

¬ Poznajemy tajniki mapy cyfrowej

W dzisiejszych czasach mapa papierowa jest tylko pewnym elementem informacji przestrzennej - wydrukiem mapy cyfrowej. Obecnie mapy przechowywane są w komputerze, a ich wygląd może być zmieniany przez każdego. Dzięki nowoczesnym technologiom możemy dziś znaleźć w Internecie nieprzebrane zasoby map, możemy je łączyć ze sobą, nakładać na siebie, wzbogacać o różne dane liczbowe. W trakcie zajęć od zwykłego użytkownika mapy stajemy się powoli jej twórcami.

korzystanie z nowych technologii informacyjnych – GIS (Systemy Informacji Geograficznej)poprzez poznanie źródeł danych, możliwości wizualizacji informacji, oraz analizy zjawisk;

poznanie darmowego oprogramowania do tworzenia map;

pomiary na mapach cyfrowych, opracowanie przykładowych map tematycznych;

wykorzystanie zasobów internetowych do tworzenia mapy okolic zamieszkania.

Istnieje możliwość kontynuacji zajęć tego bloku w szkole z wykorzystaniem materiałów udostępnionych za pośrednictwem platformy e-learningowej.

 

Blok III

 

b Zmierzmy sobie to i owo

„Dzisiaj jest ciepło”. „Do Krakowa jest daleko”. „Ta góra jest dosyć wysoka”. Z takimi ogólnymi określeniami mamy do czynienia niemal każdego dnia. Często jednak musimy dokładnie wiedzieć, np. jaka jest temperatura, jaka odległość dzieli dwa miejsca, czy też jak wysoko znajduje się wybrany obiekt. Sięgamy wtedy po różne przyrządy pomiarowe i metody pomiaru.

poznanie metodyki pomiarów i metod obliczania współrzędnych;

pomiary terenowe z użyciem odbiornika GPS, tachimetru i niwelatora;

dokumentowanie wyników różnorodnych pomiarów i opracowanie ich w postaci map.

Istnieje możliwość rozbudowania zajęć tego bloku o pomiar i opracowanie konkretnego obszaru w otoczeniu Stacji Ekologicznej UAM w Jeziorach.

 

Blok IV

 

U Przekształcenia środowiska przyrodniczego

Działalność człowieka najczęściej pozostawia ślad w przyrodzie. Niektóre z tych śladów są widoczne, a inne są niezauważalne, zamaskowane, sprawiając wrażenie, jakby istniały od zawsze. Czy mówimy wyłącznie o złym wpływie człowieka na środowisko przyrodnicze? Jak można przeciwdziałać negatywnym skutkom działalności człowieka? Na te i na szereg innych pytań odpowiemy oglądając przykłady presji człowieka na środowisko przyrodnicze Wielkopolskiego Parku Narodowego. W podsumowaniu przekonamy się, że obserwacja zmian środowiska przyrodniczego może być podstawą przewidywania jego przyszłości.

poznanie sposobów negatywnego i pozytywnego oddziaływania człowieka na środowisko;

identyfikacja przekształceń środowiska na zdjęciach lotniczych i mapach topograficznych;

obserwacja skutków transformacji środowiska (wycieczka piesza);

poznanie pozytywnych działań człowieka w celu ratowania zasobów przyrody.

 

Do punktu 5 podstawy programowej Sfery Ziemi – litosfera”

Blok V

 

- Skały i skamieniałości

Miliony lat temu obszar Wielkopolskiego Parku Narodowego stanowił dno rozległego subtropikalnego morza zamieszkanego przez różnorodne zwierzęta. Kilkadziesiąt tysięcy lat temu obszar Parku pokrywała arktyczna tundra, którą przemierzały mamuty i inne olbrzymie ssaki. Skamieniałe szczątki zwierząt sprzed tysięcy i milionów lat możemy obecnie znaleźć na terenie Parku. Jak? Gdzie?

Obok skamieniałości występują tu różnorodne skały będące również świadkami geologicznej historii obszaru Parku. Część z nich powstała na dnach mórz inne na lądzie lub w głębi Ziemi licząc sobie ponad miliard lat! Jak je rozpoznawać? Gdzie ich szukać?

poznanie procesów powstawania skamieniałości i rodzajów skamieniałości;

rozpoznawanie podstawowych rodzajów skamieniałości;

informacje gdzie i jak szukać skamieniałości oraz jak tworzyć ich własną kolekcję;

oznaczanie podstawowych rodzajów skał, rozpoznanie ich genezy i cech diagnostycznych.

 

Do przedmiotu biologia podstawy programowej

 Blok VI

 

À Ochrona przyrody – formy, motywy, korzyści i konflikty

Czasem wystarczy tylko wyjść z domu, by nawet w dużym mieście natknąć się na czerwoną tabliczkę informującą o obiekcie chronionym ze względu na jego przyrodnicze walory. Dlaczego niektóre obszary są chronione a inne nie? Co stanowi o ich atrakcyjności? Dlaczego mamy tak dużo form ochrony przyrody? Czym się różnią? Jakie gatunki roślin i zwierząt podlegają prawnej ochronie i dlaczego?

poznanie obszarów i obiektów objętych różnymi formami prawnej ochrony przyrody;

obserwacja zróżnicowania ekosystemów wodnych i lądowych;

przybliżenie problematyki antropopresji na obszarach chronionych.

 

Blok VII

 

) Bogactwo życia w kropli wody

Mała, przezroczysta kropla wody z jeziora, a tyle w niej życia: organizmy w kształcie nitek, zarówno prostych, jak i skręconych; formy kuliste, występujące pojedynczo lub w grupach; wydłużone, zaopatrzone w jedną wić lub w liczne rzęski; potwory z trąbami, oczami i wąsami. Bogactwo form, kształtów i kolorów mikroskopijnych organizmów zawieszonych w wodzie polskich jezior jest doskonałym przykładem różnorodności biologicznej.

obserwacja środowiska występowania planktonu i rozpoznanie czynników warunkującychjego obecność;

identyfikacja przyczyn i skutków niepożądanych zakwitów wody;

samodzielny pobór próbek wody i planktonu jeziornego;

obserwacja pod mikroskopem obiektów żywych i utrwalonych.

 

Blok VII

 

#  W przyrodniczym labiryncie

Zajęcia adresowane do gimnazjalistów

To typowo interdyscyplinarne zajęcia, których zasadniczym celem jest ukazanie licznych zależności łączących abiotyczne i biotyczne elementy środowiska przyrodniczego. Szczególnie pomiędzy rzeźbą terenu, glebami, klimatem i biosferą. W czasie zajęć uczniowie:

poznają i odkrywają ślady pozostawione przez lądolód - osady i rzeźbę lodowcową;

pracują przy profilu glebowym poznając jego budowę i historię;

zaglądają do ogródka meteorologicznego poznając składowe pogody i różnice międzypogodą a klimatem;

rozpoznają główne gatunki drzew i krzewów, których skład wynika z charakteru omówionych wcześniej uwarunkowań abiotycznych, ale również z działalności człowieka;

za pomocą mapy i kompasu wyznaczają kierunek marszu, położenie punktów w terenie, poznają zasady działania GPS.

Zajęcia nawiązują do podstawy programowej z przedmiotu geografia

 

 

I Zajęcia wieczorne - sowy i nietoperze

 

Zajęcia rozpoczynamy gdy zapada zmrok. Uaktywniając się wówczas zwierzęta nocne, w tym sowy i nietoperze – bohaterowie naszej przygody. W części teoretycznej zajęć poznajemy nieco bliżej żyjące w Polsce sowy i nietoperze, metody ich badań – obserwacji i nasłuchu. Następnie … idziemy w teren. W nocnej scenerii pełnej tajemnic i fantastycznego nastroju:

wabimy głosowo sowy, oczekując na odpowiedź z ich strony;

za pomocą detektora ultradźwięków nasłuchujemy to, co dla ludzkiego ucha niesłyszalne – głosy nietoperzy;

obserwujemy nietoperze;

poznajemy budowę budki dla nietoperzy porównując ją z typową budką lęgową dla ptaków.

Wyjątkowy nastój zajęć zapewnia ich realizacja w terenie po zmroku oraz praktyczny kontakt ze zwierzętami umykającymi zwykle naszej uwadze, choć często obecnymi wokół nas.