Dane geoinformacyjne

Specjalizacją Stacji Ekologicznej w Jeziorach stały się bazy danych przestrzennych. Już w latach 90. XX wieku powstawały tu w oprogramowaniu geoinformacyjnym analizy cyfrowe dotyczące stanu i przekształceń pokrycia terenu na wybranych obszarach Wielkopolskiego Parku Narodowego [1]. Stworzono wtedy procedury monitoringu użytkowania i pokrycia terenu. Źródłem informacji oprócz badań i pomiarów terenowych były zgromadzone w Stacji bogate zasoby:

- analogowych materiałów kartograficznych i fotogrametrycznych, obejmujących aktualne i historyczne mapy topograficzne i tematyczne oraz odbitki stykowe archiwalnych zdjęć lotniczych Wielkopolskiego Parku Narodowego,

- cyfrowych baz danych przestrzennych, obejmujących cały dostępny asortyment baz topograficznych, tematycznych i branżowych (geodezyjnych, geologicznych, teledetekcyjnych i innych).

            W celu wykorzystania technologii informacyjnych w badaniach naukowych oraz zastosowaniach utylitarnych Stacja Ekologiczna w Jeziorach podjęła współpracę z pracownikami naukowymi (w zakresie: kartografii, hydrologii, geologii, geomorfologii, ochrony środowiska, planowania przestrzennego, badań florystycznych i faunistycznych), oraz urzędami i inspekcjami (w zakresie monitoringu regionalnego, planowania przestrzennego, zarządzania obszarami chronionymi, obsługi rejestrów urzędowych, ocen środowiska przyrodniczego i in.). Współpraca kontynuowana od niemal dwudziestu lat obejmuje organizację konferencji naukowych [np. 2], realizację wspólnych projektów badawczych lub utylitarnych [np. 3, 4], prowadzenie warsztatów specjalistycznych [5] i opracowywanie standardów przechowywania i obsługi danych cyfrowych. Głównymi jednostkami współpracującymi obecnie ze Stacją są Centrum Badań Metropolitalnych UAM, Ogród Botaniczny UAM, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu, Stowarzyszenie Metropolia Poznań, urzędy miast i gmin.

            Dynamiczny rozwój urzędowych baz danych w Polsce został zbadany i udokumentowany w monografii [6]. Ponadto zbadano zakres zastosowań poszczególnych baz danych, rekomendacje ich wykorzystania i procedury przetwarzania.

            Wymienionym wyżej doświadczeniom towarzyszył proces tworzenia własnych baz danych Stacji, zogniskowanych na rozwiązanie konkretnych problemów badawczych lub utylitarnych. Powstały m.in. bazy związane z zagrożeniami w strefie otuliny WPN, zmianami w strukturze przestrzennej obszarów leśnych WPN, dynamiką budownictwa mieszkaniowego w obszarze wiejskim Metropolii Poznań, kolekcjami roślinnymi Ogrodu Botanicznego UAM w Poznaniu, dokumentami planistycznymi i in. Działania te zaowocowały powstaniem koncepcji tworzenia eksperckiej bazy danych, która ma być narzędziem dedykowanym badaniom naukowym, monitoringowi środowiska, ekspertyzom oraz która ma wspierać procesy decyzyjne. Ekspercka baza danych, tworzona od roku 2014, będzie integrować dane przestrzenne w ściśle zdefiniowanej strukturze organizacyjnej.

            Problematyka informacji przestrzennej nabrała szczególnego znaczenia po ustanowieniu Dyrektywy UE o infrastrukturze informacji przestrzennej (INSPIRE, 2007) [7]. Pozwala to na aktywne włączenie się środowiska naukowego, w tym pracowników Stacji w tworzenie tej infrastruktury. Zgromadzony w Stacji zasób danych źródłowych oraz danych własnych obsługiwany będzie w strukturze eksperckiej bazy danych na jednolitej platformie dostępowej.